Drukuj

SUFA, Beata
Komunikacja niewerbalna : o porozumiewaniu się nauczycieli i uczniów w edukacji wczesnoszkolnej / Beata Sufa. - Kraków : Wydaw. Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2008
Sygn. 42296, 42320


Zagadnienie jakości komunikacji interpersonalnej, a w szczególności – komunikacji niewerbalnej ma dla procesu wychowawczego i dydaktycznego ogromne, choć często jeszcze niedoceniane znaczenie. Badania wskazują, że komunikaty pozasłowne stanowią zdecydowaną większość wszystkich zachowań w klasie i są ważniejsze od komunikatów słownych. Wyjątkowe znaczenie mają środki niewerbalne dla dzieci młodszych i na ten właśnie fakt pragnie zwrócić uwagę autorka opracowania.

Badaczka omawia proces porozumiewania się nauczycieli i uczniów młodszych, ukazując znaczenie niewerbalnych zachowań komunikacyjnych nauczyciela i uczniów dla ich wzajemnej relacji oraz skuteczności porozumiewania się w sytuacji lekcyjnej. Analizuje wybrane elementy pozasłowne, obecne w komunikacji szkolnej (gestykulacja, mimika, dotyk, kontakt wzrokowy, dystans fizyczny, pozycja ciała), wskazując elementy wspomagające i utrudniające, a nawet szczególnie hamujące komunikację. Niepokojące, że badania autorki wykazały przewagę stosowania znaków niewerbalnych o funkcji utrudniającej proces porozumienia. Tymczasem umiejętne wyzwalanie procesu porozumiewania się w klasie szkolnej i racjonalne nim kierowanie uważa autorka za najważniejsze zadanie nauczyciela. Przypomina o konieczności stałego doskonalenia nauczycielskich kompetencji w tym zakresie, a także o tym, by rosnącej wiedzy nauczycieli na temat efektywnych sposobów komunikowania się towarzyszyła troska o rozwijanie sprawności i umiejętności komunikacyjnych uczniów. To one bowiem, w dużej mierze, decydować będą o powodzeniu uczniów w ich karierze szkolnej, zawodowej, a nawet w życiu osobistym.

Warto jeszcze zwrócić uwagę na zamieszczoną w Aneksie tabelę, prezentującą hierarchię cech realnych i idealnych nauczyciela w ocenie uczniów. Znamienne, że wśród wysoko sytuowanych cech typu sprawiedliwy, grzeczny, miły, odpowiedzialny najwyższe miejsce – w obu przypadkach – zajęła prawdomówność. A zaraz za nią – słowność. Czyżby świadczyło to o ogromnej u dzieci potrzebie posiadania osoby, której można ufać, na której można zawsze polegać? Ku refleksji nauczycieli i rodziców…

Bożena Zwierzyńska