Drukuj

BIBLIOTERAPIA w praktyce : poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów / pod red. Eweliny J. Koniecznej. – Kraków : „Impuls”, 2005
Sygn. 41098

BIBLIOTERAPIA w praktyce : poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów / pod red. Eweliny J. Koniecznej. - Wyd. 2 popr. – Kraków : „Impuls”, 2006
Sygn. 41223, 41224


Poradnik jest swoistą antologią opowieści, podejmujących rozliczne problemy, z jakimi w swoim życiu mierzyć się musi dziecko, nastolatek, dorosły. Odpowiednio skonstruowane, przeznaczone do głośnego odczytania teksty są tu podstawą scenariuszy biblioterapeutycznych, których celem jest szeroka profilaktyka oraz pomoc w pracy z emocjami. Opowiadania – poza jednym, w nietypowej dla całości zbioru konwencji bajki, z bohaterem zwierzęcym – osadzone są we współczesnych realiach, a przedstawione historie to mozaika o różnym ciężarze gatunkowym – od opisu nierozsądnych postępków po prawdziwe dramaty. Poruszane zagadnienia to m.in. przyjaźń, zaufanie, zazdrość, uleganie stereotypom, pokusa sięgnięcia po narkotyki, negatywna presja grupy, inicjacja seksualna, odwaga cywilna. Jest sporo – to bolesne, ale jakże prawdziwe – przemocy rówieśniczej, często zestawionej z obojętnością i tchórzostwem dorosłych, w tym nauczycieli. Są bulimia, zagrożenie sektami, nieplanowana ciąża i aborcja, homoseksualizm, nietolerancja. Pojawiają się również specyficzne problemy dorosłych: zapłodnienie In vitro, zdrada, przemoc domowa, mobbing w pracy.

Istotnym wprowadzeniem do pracy z proponowanymi tekstami są dwie wstępne części poradnika, prezentujące krótko obszar zastosowania scenariuszy biblioterapeutycznych (z wyraźnym podkreśleniem ich specyficznych celów) oraz metodykę pracy z tekstem biblioterapeutycznym. Zamieszczono tu m.in. wygodną dla osób, przygotowujących zajęcia, tabelę, prezentującą podstawowe informacje o scenariuszach (tytuł / odbiorca / treść / cele do osiągnięcia / miejsce realizacji / czas realizacji), która pozwala na szybką orientację w zawartości książki i ułatwia wybór odpowiedniego do potrzeb materiału. Natomiast podane konkretne porady pozwolą osobom zainteresowanym na opracowanie własnego scenariusza biblioterapeutycznego: zarówno w pełni autorskiego, jak i w oparciu o będący inspiracją gotowy, istniejący już tekst. W książce mamy zresztą przykłady obu takich rozwiązań: obok występujących tu w większości tekstów własnych znajdujemy wartościowe scenariusze, powstałe z wykorzystaniem twórczości uznanych pisarzy, m.in. powieści Oskar i pani Róża Erica-Emmanuela Schmidta czy Miasta utrapienia Jerzego Pilcha. Wstrząsające są fragmenty opowiadania Jana Brzechwy Zazdrość (z tomu Brzechwa dla dorosłych – to mniej znane oblicze pisarza); aż dziw, że oparty na nim scenariusz przeznaczony jest w założeniu tylko dla uczniów, choć dobra proza pisarza daje tu materiał do pracy w grupach terapeutycznych dla będących „po przejściach” dojrzałych ludzi.

Część główna poradnika to 30 scenariuszy biblioterapeutycznych, przeznaczonych do wykorzystania w pracy z różnymi grupami odbiorców: począwszy od dzieci z zerówki i szkół podstawowych, poprzez gimnazjalistów i młodzież starszą, po grupy wsparcia dla osób cierpiących na chorobę nowotworową, współuzależnionych, zdradzanych przez partnera, doświadczających przemocy. Charakterystyczną cechą opowiadań jest ich rozbicie na kilka części (zwykle trzy), przedzielonych zestawami pytań. Do niektórych tekstów dołączono jeszcze drobne materiały dodatkowe: kwestionariusze dla uczestników, notki informacyjne itp.

Scenariusze są zaproszeniem do dyskusji; mądrze wykorzystane pobudzają refleksję, uczą przyjmowania różnych perspektyw, pomagają kształtować dojrzałość emocjonalną i społeczną, zmierzyć się z problemem, przepracować traumę. Uczą również tolerancji, empatii, asertywności; pomagają znajdować w sobie odwagę przeciwstawienia się złu. Drobne „wpadki” autorów są naprawdę nieliczne (gdy np. pojawia się narratorska ocena w zdaniu „byli przekonani, że wybór Jacka do ich karygodnego planu był właściwy”). Istotne, że oddane nam do dyspozycji krótkie, proste, przystępne teksty mogą realnie wesprzeć pedagogów w biblioterapeutycznym działaniu.

Bożena Zwierzyńska