Drukuj

JĘDRZEJEWSKA-WRÓBEL, Roksana
Kosmita / Roksana Jędrzejewska-Wróbel ; il. Jona Jung. - Bielsko-Biała : Fundacja ING Dzieciom, 2008
Sygn. A-3705, A-3904, A-4456




Rewelacyjna książka autorstwa uznanej pisarki dla dzieci, napisana z myślą o rodzeństwie dzieci autystycznych. Bohaterką opowieści jest Ola, dziewczynka, która z utęsknieniem oczekiwała rodzeństwa. Niestety, jej mały braciszek okazał się zupełnie inny niż siostrzyczka najlepszej przyjaciółki… Początkowa, wielka radość z pojawienia się w domu brata zostaje stłumiona przez coraz bardziej negatywne uczucia. Dziewczynce trudno zaakceptować zachowania Kacpra, który stale unika jej spojrzenia, ignoruje propozycje wspólnej zabawy, za to gapi się godzinami w piekarnik lub biega po domu tylko w kominiarce i tak często, strasznie wrzeszczy…

Jędrzejewska-Wróbel z niezwykłą wrażliwością wprowadza nas w świat, w którym rzeczywistość nie chce być tak bezpiecznie „normalna”, lecz ujawnia swe odmienne, dziwne, trudne do zaakceptowania oblicze. Autorka ukazuje nam, jak z perspektywy rodzeństwa dziecka chorego wyglądają charakterystyczne objawy autyzmu: głębokie zaburzenia komunikacji społecznej, nieumiejętność wyrażania uczuć, nadwrażliwość na bodźce, przymus powtarzalności zachowań, brak akceptacji dla jakichkolwiek zmian. Zderzona z nimi Ola przeżywa dotkliwe rozczarowanie, doświadcza wstydu, żalu, poczucia krzywdy. Dziewczynka czuje się zapomniana przez rodziców, zaabsorbowanych i udręczonych chorobą syna, szuka dróg odzyskania ich uwagi („Mam autyzm. Zaraziłam się”), buntuje się i złości. A zarazem – jakże trafnie - dostrzega szklaną kulę, w której zamknięty jest dziwny braciszek. Jest blisko, obok, a przecież jakby w niedostępnym świecie. A kiedy Kacper przyśni jej się w akwarium, będzie wiedziała, że jest smutny, choć nie zobaczy pod kominiarką jego twarzy.

Opowieść uwrażliwia na sytuację dziecka autystycznego, a zarazem podsuwa pomysły i strategie, pomocne w wypracowywaniu akceptacji, w radzeniu sobie ze swoimi negatywnymi uczuciami, w budowaniu relacji mimo komunikacyjnych barier. Ola uczy się nabierać dystansu, postrzegać zachowanie Kacpra z innej perspektywy, np., za radą terapeuty („najlepszego na świecie specjalisty od kosmitów”), wyobraża sobie, że gra w komedii, co sprawia, że zachowania brata przestaje postrzegać jako okropne czy wstydliwe, ale jako po prostu zabawne. Bardzo pozytywne jest także skojarzenie dziecka autystycznego z Pippi Langstrump, niezwykle oryginalną bohaterką literacką (dla niektórych - tylko filmową…), powszechnie lubianą przez dzieci. Ola zrozumie, „że świat Kacpra jest zupełnie innym światem”, ale „inny” przestanie mieć dla niej znaczenie „nienormalny”. Dziewczynka nie tylko przestanie wstydzić się braciszka, ale uświadomi sobie, że sama może się od niego pewnych rzeczy nauczyć. Nagle dostrzeże – i będzie potrafiła to otwarcie wyrazić – że go kocha.

Trudny temat przedstawiony jest z niezwykłą lekkością pióra. Choć uczucia są silne i żywe, nie ma tu przytłaczającego dramatu; jest optymizm, nadzieja, a nawet humor (jak np. w tajemnym dialogu dziewczynek: „Mój brat ma autyzm. – A gdzie on go ma?”). Młodemu odbiorcy w zrozumieniu problemu pomogą wplecione w tekst liczne listy Kacperka, pisane do Anioła Stróża. Ten prosty pomysł pozwala na subtelną próbę odkrycia przed nami wewnętrznego świata autystycznego dziecka: mamy wrażenie, że rzeczywiście czytamy myśli Kacperka, odbieramy jego lęki, przyjmujemy wyjaśnienia, obserwujemy swoistą dzielność chłopca. Obok listów, atrakcyjność tekstu podnoszą ciekawe rozwiązania graficzne, uwypuklające istotne treści, a także ujmujące, równie ważne jak tekst, stylizowane na dziecięcą kreskę ilustracje.

Książka powstała z inicjatywy Fundacji ING Dzieciom, wspierającej m.in. działania biblioterapeutyczne, a wsparcia merytorycznego udzieliły terapeutki Fundacji Synapsis. Choć głównym adresatem książki jest rodzeństwo dzieci autystycznych, warto też podsunąć ją ich rodzicom. A czytana – tak po prostu - w domu, szkole czy świetlicy może posłużyć jako uniwersalny materiał, uczący empatii i tolerancji.

Bożena Zwierzyńska